Zeytin hasat

Zeytinde Hasat

Zeytinde Hasat

Toprak yönünden fazla seçici olmayan zeytin, diğer bitkilerin yetişmediği kır, çakıllı, meyilli topraklarda yetişebilirse de en iyi yetişme ortamını kalkerli, derin, kumlu, killi, havalı ve nemli topraklarda bulur. Ağır. killi, taban suyu yüksek ve kışın su biriken topraklar zeylin için uygun değildir.Ağır ve nemli topraklarda kökler yüzlek olacağından toprak işleme sırasında zarar görürler. Uygun bir kök gelişimi için toprak katmanlarında geçirimsiz, bir tabakanın (pulluk tabanı, kaya) bulunmaması gerekir.

Öncelikle yapılan Zeytin hasadı, sofralık veya yağlık olarak iki ayrı grupta değerlendirilmeli, bu hasadı amacına göre uygun zamanda yapılmalıdır. Yeşil sofralık zeytinin toplanması meyvelerin sarımsı- yeşil renge döndüğü dönem olan Eylül sonu ve Kasım aylarında olur, siyah sofralık zeytin hasadı ise zeytinde kararmanın kabuktan meyve etine geçtiği dönemde yani Kasım ayı ve sonrasında, yağlık zeytin hasadı ise yeşilden pembeye döndüğü dönemde Ekim ve Kasım aylarında yapılmaktadır.

Erken hasat yapmak isteyenler ise ağaçtaki zeytinlerin büyük bölümümün siyahlaşması ile Kasım ve Aralık aylarında yapılabilir.

 

Türkiye’de ve dünyada zeytin yetiştiriciliğinde insan işgücünün en fazla kullanıldığı hasat işlemi, üretim maliyetleri arasında da en yüksek paya sahiptir. Bu yıl elde edilecek ürünün miktarını ve kalitesini etkilediği gibi aynı zamanda bir sonraki yılın verimini de etkilediğinden, en önemli yetiştiricilik uygulamasıdır. Dünyada uzun yıllardır süren araştırma çalışmalarına rağmen, zeytin hasadında makine kullanımı yeterli düzeyde gerçekleştirilememiştir. Zeytin hasadında kullanılan makineler üretimin yağlık veya sofralık oluşuna, arazi yapısına ve bahçelerin yapısına göre değişiklikler göstermektedir.

eytin meyvesinde büyüme, başlangıçta daha yavaş olan birinci evre, orta gelişim ikinci evre ve meyve gelişiminin sonu olan üçüncü evre şeklinde çift sigmoid bir yapı gösterir (Lavee, 1986, 1996). Meyvenin boyutu, hücre bölünmelerinin sayısı ve sonrasındaki hücre büyümesi sayesinde belirlenir. Çekirdek sertleşmesi, meyve gelişiminin daha yavaş olduğu üçüncü evresinde meydana gelir (Lavee, 1996). Yağ birikimi, çekirdek sertleşmesinden hemen sonra başlar ve meyve renk değiştirmeye başladığı zaman son bulur (Ravetti, 2008).

Bir çok araştırmacıya göre hasat zamanının, bir sonraki yılın verimi üzerinde önemli bir etkisi vardır. Meyve, mümkün olan en yüksek veya en uygun seviyede yağ oluşumu sağlandığında toplanmalıdır. Hasat en yüksek oranda yağ oluşumundan çok daha ileri bir döneme ertelendiğinde, gelecek sezon için çiçek farklılaşması engellenir (Lavee,1996&Ravetti, 2008). En uygun hasat zamanı, zeytinin değerlendirme amacına göre farklılıklar gösterir. Buna göre genel olarak zeytinin değerlendirme şekli ve hasat zamanı şöyledir:

Hasat Yöntemleri

Hasat yöntemleri genel anlamda ‘Geleneksel’ ve ‘Makineli’ olarak ikiye ayrılmaktadır.

Geleneksel Hasat Yöntemleri

Geleneksel hasat yöntemleri de 3 başlıkta incelenebilir. Bunlar ‘Yerden Toplanma’, ‘Ağaçtan Elle Toplama’ ve ‘Sırıkla Hasat’tır.

Yerden Toplama

Bu yöntemde; fizyolojik olarak olgunlaşan ve ağaç dibine dökülen zeytinler yerden elle toplanır. Bu yöntemle toplanan zeytinlerin sofralık değerleri düşüktür, daha ziyade yağa işlenirler (Özaltaş, 2009).

Ağaçtan Elle Toplama

Elle hasatta, doğrudan ağaç üzerinden koparılan meyve aşağı doğru bir sıyırma hareketi ile sepet torba veya bir kutunun içerisine toplanır (Ferguson, 2006).

Sırıkla Hasat

Bu yöntemde, olgunlaşan yağlık zeytinler sırıklar vasıtasıyla çırpılarak dökülür ve toplanır. Çevremizde görülen en yaygın hasat yöntemidir.

Geleneksel hasat yöntemlerinde karşılaşılan sorunlar şöyle sıralanabilir:

Meyvedeki zararlanma; Sırıkla hasat sırasında vurma, çarpma ve darbelerden dolayı meyvede oluşan yaralanmalar, kayıplar.
Vejetatif organlardaki zararlanma; Yine özellikle sırıklama ile hasatta dal, filiz ve gözlerde meydana gelen hasarlar nedeniyle bir sonraki yılın verimi olumsuz yönde etkilenmektedir. Periyodizite daha sert bir şekilde görülmektedir. Ayrıca çeşitli hastalıklar bir ağaçtan diğerine bulaşmaktadır.
İşgücü teminindeki zorluklar ve maliyet; Kısa bir zaman dilimine sıkıştırılması gereken yoğun işçilik faaliyetlerinin hem maliyeti yüksek olmakta hem de işgücü temini zorlaşmaktadır (Özaltaş, 2009).
Makineli Hasat Yöntemleri

Zeytin hasat makineleri genel anlamda elde taşınan makineler ve daha büyük traktöre monte edilen yada kendi yürür makineler olarak ikiye ayrılır. Teknik olarak elde taşınan hasat makineleri hasada yardımcı aletlerdir ve hasada katkıları daha azdır, özellikle yamaç bahçelerde makinenin etkinliği ve hızı kullanıcı tarafından belirlendiği için ciddi anlamda mekanik hasat olarak değerlendirilemezler ve toplama mekanizmaları yoktur (Ferguson, 2006)

Küçük Makineler

Bunlar elde veya sırtta taşınabilen, elektrikle, benzinle yada hava kompresörü ile çalışabilen küçük makinelerdir. Bu aletlerin etkinlikleri zayıf olmakla beraber, büyük makinelerin ulaşamadığı geleneksel zeytin bölgeleri için düşünülebilir. Genel olarak üç bölümde incelenebilirler:

• Dal sarsıcılar
• Çırpıcılar
• Sıyırıcı taraklar

Büyük Makineler

Genel olarak iki bölümde incelenebilirler:

• Traktöre takılabilir veya kendi yürür tipte, gövde ve ana dal sarsıcıları
• Tam teçhizatlı sarsıcılar (Özaltaş, 2009)

Sonuç

Makineli zeytin hasadının geliştirilmesinin başlıca nedenleri; yaklaşık 3-4 ay süren uzun bir hasat dönemi, bu dönemdeki olumsuz hava koşullarından kaynaklanan işgücü kayıpları ve el ile hasadın yüksek maliyetidir.
Tüm dünyada zeytin yetiştiriciliği yapılan ülkelerde, zeytin üretim masrafları içerisindeki hasadın payı ortalama %50 dolayındadır. Bu nedenle bölgelerin arazi durumuna, zeytin çeşitlerine, sofralık veya yağlık üretim amacına göre zeytin hasat makinelerinin kullanılması gerekmektedir. Zeytin hasat makinelerinin geliştirilmesi ve üretilmesi için bu konuda Türkiye’de yapılacak olan çalışmalar desteklenmelidir (Özaltaş; 2010)

Zeytin Ne Zaman Toplanır?
Mutfakların ve sofraların vazgeçilmezi ve yağların en kıymetlisi zeytinyağının bahçelerden sofralara gelmeden önceki hikâyesi oldukça uzundur. Ekilmesinden hasadına kadar birçok aşaması bulunan zeytin yetiştiriciliğinin en çok işgücü gereksinimi duyulan aşaması hasat zamanıdır. Zeytinin hasadı günümüzde daha çok modern makineler yardımıyla sürdürülse de hala insan gücüne ihtiyaç duyulmaktadır. Fakat ister makine ister el ile toplansın zeytinin toplama zamanının iyi belirlenmesi çok önemlidir. Peki, hasat zamanı nasıl belirlenmelidir?

Zeytinler için en ideal toplama zamanı en fazla yağı verebilecek kalitede zeytinin elde edilebileceği zamandır. Zeytin ağacından elde edilen meyveler iki amaç için toplanır. Buna göre de toplama şekli ve hasat zamanı değişebilir. Toplanan zeytinler ikiye ayrılır. İlki zeytinyağı elde etmek için toplanan zeytinlerdir. Bunlar olgunlaşıp ağacın dibine dökülen zeytinlerden elde edilir. Toplama zamanı kasım ve aralık aylarıdır.

Zeytin ağacından elde edilen zeytin bir de sofralık zeytin olarak üretilir. Ağacın üst taraflarından el ile, silkeleme yöntemi, sıyırma yöntemi veya makine yardımı ile toplanan bu zeytinler hangi tür sofra zeytini elde edileceğine göre hasat zamanı belirlenir. Yeşil sofralık zeytinin hasat zamanı eylül- ekim aylarıdır. Rengi pembeye dönük sofralık zeytinin ekim-kasım arasında toplanması gerekir. Son olarak sofralarda daha çok tüketilen siyah zeytinin toplanma zamanı kasım-aralık aylarıdır.

Dikkat edilmesi gereken noktalar toplamanın elle yapılmasıdır. Sırık ile silkeleme genç sürgünleri kırarak zarar verir. Zeytinler olgunlaşmadan önce toplama işlemine kesinlikle başlanmamalıdır. .

Gemlik'te Zeytin Ekonomisi ve rekolte

Gemlik Zeytin ve Zeytin Yağı Satışı

Spread the love
  • Yum

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.